(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 272

॥ శ్రీః ॥
3.272. అధ్యాయః 272
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరాదీనాం జయద్రథాదిభిరాయోధనం ॥ 1 ॥ జయద్రథేన మీమాదిభిః స్వసహాయానాం నిధనే ద్రౌపదీవిమోచనపూర్వకం పలాయనం ॥ 2 ॥ భీమార్జునాభ్యాం పరుషోక్తిపూర్వకం తదనుధావనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-272-0x(2676)(26297)
సంతిష్ఠధ్వం ప్రహరత తూర్ణం విపరిధావత।
ఇతి స్మ సైంధవో రాజా చోదయామాస తాన్నృపన్ ॥ 3-272-1(26298)
తతో ఘోరతమః శబ్దోరణే సమభవత్తదా।
భీమార్జునయమాందృష్ట్వా సైన్యానాం సయుధిష్ఠిరాన్ ॥ 3-272-2(26299)
శిబిసింధుత్రిగర్తానాం విషాదశ్చాప్యజాయత।
తాందృష్ట్వాపురుషవ్యాఘ్రాన్వ్యాఘ్రానివ బలోత్కటాన్ ॥ 3-272-3(26300)
హేమబిందుం మహోత్సేధాం సర్వశైక్యాయసీం గదాం।
ప్రగృహ్యాభ్యద్రవద్భీమః సైంధవం కాలచోదితం ॥ 3-272-4(26301)
తదంతరమథావృత్య కోటికాశ్యోఽభ్యహారయత్।
మహతా రథవంశేన పరివార్య వృకోధరం ॥ 3-272-5(26302)
శక్తితోమరనారాచైర్వీరబాహుప్రచోదితైః।
కీర్యమాణోపి బహుభిర్న స్మ భీమోఽభ్యకంపత ॥ 3-272-6(26303)
గజం తు సగజారోహం పదాతీంశ్చ చతుర్దశ।
జఘాన గదయా భీమః సైంధవధ్వజంనీముఖే ॥ 3-272-7(26304)
పార్థః పంచశతాఞ్శూరాన్పార్వతీయాన్మహారథాన్।
పరీప్సమానః సౌవీరం జఘాన ధ్వజినీముఖే ॥ 3-272-8(26305)
రాజా స్వయం సువీరాణాం ప్రవరాణాం ప్రహారిణాం।
నిమేషమాత్రేణ శతం జఘాన సమరే తదా ॥ 3-272-9(26306)
దదృశే నకులస్తత్రరథాత్ప్రస్కంద్య ఖంగధృత్।
శిరాంసి పాదరక్షాణాం బీజవత్ప్రవపన్ముహుః ॥ 3-272-10(26307)
సహదేవస్తు సంయాయ రథేన గజయోధినః।
పాతయామాస నారాచైర్ద్రుమేభ్య ఇవ బర్హిణః ॥ 3-272-11(26308)
తతస్త్రిగర్తః సధనురవతీర్య మహారథాత్।
గదయా చతురో వాహాన్రాజ్ఞస్తస్ తదాఽవధీత్ ॥ 3-272-12(26309)
తమథాభ్యాగతం రాజా పదాతిం కుంతినందనః।
అర్ధచంద్రేణ బాణఏన వివ్యాధోరసి ధర్మరాట్ ॥ 3-272-13(26310)
స భిన్నహృదయో వీరో వక్రాచ్ఛోణితముద్వమన్।
పపాతాభిముఖం ప్రాప్తశ్చిన్నమూల ఇవ ద్రుమః ॥ 3-272-14(26311)
ఇంద్రసేనద్వితీయస్తు రథాత్ప్రస్కంద్య ధర్మరాట్।
హతాశ్వః సహదేవస్య ప్రతిపేదే మహారథం ॥ 3-272-15(26312)
నకులం త్వభిసంవార్య క్షేమంకరమహాముఖౌ।
ఉభావుభతస్తీక్ష్ణైః శరవర్షైరవర్షతాం ॥ 3-272-16(26313)
తౌ శరైరభివర్షంతౌ జీమూతావివ వార్షికౌ।
ఏకైకేన విపాఠేన జఘ్నే మాద్రవతీసుతః ॥ 3-272-17(26314)
త్రిగర్తరాజః సురథస్తస్యాథ గజూర్గతః।
రథమాక్షేపయామాస గజేన గజయానవిత్ ॥ 3-272-18(26315)
నకులస్త్వపభీస్తస్మాద్రథాచ్చర్మాసిపాణిమాన్।
ఉద్ధాంయ స్తానమాస్థాయ తస్థౌ గిరివాచలః ॥ 3-272-19(26316)
సురథస్తం గజవరం వధాయ నకులస్య తు।
ప్రేషయామాస సక్రోధమత్యుచ్ఛ్రితకరం తతః ॥ 3-272-20(26317)
నకులస్తస్య నాగస్య సమీపపరివర్తినః।
సవిషాణం భుజం మూలే ఖంగేన నిరకృంతత ॥ 3-272-21(26318)
స వినద్యమహానాదం గజః కింకిణిభూషణః।
పతన్నవాక్శిరా భూమౌ హస్త్యారోహమపోథయత్ ॥ 3-272-22(26319)
స తత్కర్మ మహత్కృత్వా శూరో మాద్రవతీసుతః।
భీమసేనరథం ప్రాప్య శర్మ లేభే మహారథః ॥ 3-272-23(26320)
భీమస్త్వాపతతో రాజ్ఞః కోటికాశ్యస్ సంగరే।
సూతస్య నుదతో వాహాన్క్షురేణాపాహరచ్ఛిరః ॥ 3-272-24(26321)
న బుబోధ హతం సూతం స రాజా బాహుశాలినా।
తస్యాశ్వా వ్యద్రవన్సంఖ్యే హతమసూతాస్తతస్తతః ॥ 3-272-25(26322)
విరథం హతసూతం తం భీమః ప్రహరతాంవరః।
జఘాన తలయుక్తేన ప్రాసేనాభ్యేత్య పాండవః ॥ 3-272-26(26323)
ద్వాదశానాం తు సర్వేషాం సౌవీరాణాం ధనంజయః।
చకర్త నిశితైర్భల్లైర్ధనూంషి చ శిరాంసి చ ॥ 3-272-27(26324)
శిబీనిక్ష్వాకుముఖ్యాంశ్చ త్రిగర్తాన్సైంధవానపి।
జఘానాతిరథః సంఖ్యే బాణగోచరమాగతాన్ ॥ 3-272-28(26325)
సూదితాః ప్రత్యదృశ్యంత బహవః సవ్యసాచినా।
సపతాకాశ్చ మాతంగాః సధ్వజాశ్చ మహారథాః ॥ 3-272-29(26326)
ప్రచ్ఛాద్య పృథివీం తస్థుః సర్వమాయోధనం ప్రతి।
శరీరాణ్యశిరస్కాని విదేహాని శిరాంసి చ ॥ 3-272-30(26327)
శ్వగృధ్రకంకకాకోలభాసగోమాయువాయసాః।
అతృప్యంస్తత్రవీరాణాం హతానాం మాసశోణితైః ॥ 3-272-31(26328)
`ఏవం తీక్ష్ణశరజ్వాలైర్గాండీవానిలచోదితైః।
సేనేంధనం దదాహాశు సరోషః పార్థపావకః ॥ 3-272-32(26329)
చక్రాణాం పతితానాం చ యుగానాం చ మహీపతే।
తూణీరాణఆం పతాకానాం ధ్వజానాం చ రథైః సహ ॥ 3-272-33(26330)
ఈషాణామనుకర్షాణాం త్రివేణూనాం తథైవ చ।
అక్షాణామథ యోక్రాణాం ప్రతోదానాం చ రాశయః ॥ 3-272-34(26331)
శిరసాం పతితానాం చ కుండలోష్ణీషధారిణాం।
భుజానాం మకుటానాం చ హారాణామంగదైః సహ ॥ 3-272-35(26332)
ఛత్రాణాం వ్యజనానాం చ చర్మణఆం వర్మణాం తథా।
ఛిన్నానాం కార్ముకాణాం చ పట్టసానాం తథైవ చ ॥ 3-272-36(26333)
శక్తీనామథ ఖంగానాం దండానాం సహ తేమరైః।
రాశయశ్చాత్రదృశ్యంతే తత్రతత్ర విశాంపతే ॥ 3-272-37(26334)
పతితైశ్చైవ మాతంగైః సయోధైః పర్వతోపమైః।
హయైర్ద్విధాకృతైః సార్ధం సాదిభిః సాయుధైస్తథా ॥ 3-272-38(26335)
విప్రవిద్ధై రథైశ్చైవ నిహతైశ్చపదాతిభిః।
అగంయరూపా పృథివీ మాంసశోణితకర్దమా' ॥ 3-272-39(26336)
హతేషు తేషు వీరేషు సింధురాజో జయద్రథః।
విముచ్య కృష్ణాం సంత్రస్తః పలాయనపరోఽభవత్ ॥ 3-272-40(26337)
స తస్మిన్సంకులే సైన్యే ద్రౌపదీమవతార్య తాం।
ప్రాణప్రేప్సురుపాధావద్వనం తత్ర నరాధమః ॥ 3-272-41(26338)
ద్రౌపదీం ధర్మరాజస్తు దృష్ట్వా ధౌంయపురస్కృతాం।
మాద్రీపుత్రేణ వీరేణ రథమారోపయత్తదా ॥ 3-272-42(26339)
తతస్తద్విద్రుతం సైన్యమపయాతే జయద్రథే।
ఆదిశ్యాదిశ్య నారాచైరాజఘాన వృకోదరః ॥ 3-272-43(26340)
సవ్యసాచీ తు తం దృష్ట్వా పలాయంతం జయద్రథం।
వారయామాస నిఘ్నంతం భీమం సైంధవసైనికాన్ ॥ 3-272-44(26341)
అర్జున ఉవాచ। 3-272-45x(2677)
యస్యాపచారాత్ప్రాప్తోఽయమస్మాన్క్లేశో దురాసదః।
తమస్మిన్సమరోద్దేశే న పశ్యామి జయద్రథం ॥ 3-272-45(26342)
`మూఢం నైకృతికం దుష్టం ద్రౌపద్యాః క్లేశకారిణం'।
తమేవాన్విష భద్రం తే కిం తే యోధైర్నిపాతితైః।
అనామిషమిదం కర్మ కథం వా మన్యతే భవాన్ ॥ 3-272-46(26343)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-272-47x(2678)
ఇత్యుక్తో భీమసేనస్తు గుడాకేశేన ధీమతా।
యుధిష్ఠిరమభిప్రేత్య వాగ్మీ వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-272-47(26344)
హతప్రవీరా రిపవో భూయిష్ఠం విద్రుతా దిశః।
గృహీత్వా ద్రౌపదీం రాజన్నివర్తతు భవానితః ॥ 3-272-48(26345)
యమాభ్యాం సహ రాజేంద్ర ధౌంయేన చ మహాత్మనా।
ప్రాప్యాశ్రమపదం రాజంద్రౌపదీం పరిసాంత్వయ ॥ 3-272-49(26346)
న హి మే మోక్ష్యతేజీవన్మూఢః సైంధవకో నృపః।
పాతాలతలసంస్థోపి యది శక్రోస్య సారథిః ॥ 3-272-50(26347)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-272-51x(2679)
న హంతవ్యో మహాబాహో దురాత్మాఽపిస సైంధవః।
దుఃశలామభిసంస్మృత్య గాంధారీం చ యశస్వినీం ॥ 3-272-51(26348)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-272-52x(2680)
తచ్ఛ్రుత్వా ద్రౌపదీ భీమమువాచ వ్యాకులేంద్రియా।
కుపితా హ్రీమతీ ప్రాజ్ఞా పతీ భీమార్జునావుభౌ ॥ 3-272-52(26349)
కర్తవ్యం చేత్ప్రియం మహ్యం వధ్యః స పురుషాధమః।
సైంధవాపశదః పాపో దుర్మతిః కులపాంసనః ॥ 3-272-53(26350)
భార్యాభిహర్తా వైరీ యో యశ్చ రాజ్యహరో రిపుః।
యాచమానోఽపిసంగ్రామే న మోక్తవ్యః కథంచన ॥ 3-272-54(26351)
ఇత్యుక్తౌ తౌ నరవ్యాఘ్రౌ యయతుర్యత్ర సైంధవః।
రాజా నివవృతేకృష్ణామాదాయ సపురోహితః ॥ 3-272-55(26352)
స ప్రవిశ్యాశ్రమపదమపవిద్ధవృసీకటం।
మార్కండేయాదిభిర్విప్రైరనుకీర్ణం దదర్శ హ ॥ 3-272-56(26353)
ద్రౌపదీమనుశోచద్భిర్బ్రాహ్మణైస్తైః సమాహితైః।
సమేయాయ మహాప్రాజ్ఞః సభార్య భ్రాతృమధ్యగః ॥ 3-272-57(26354)
తే స్మ తం ముదితా దృష్ట్వా పునరప్యాగతం నృపం।
జిత్వా తాన్సినధుసౌవీరాంద్రౌపదీం చాహృతాం పునః ॥ 3-272-58(26355)
స తైః పరివృతో రాజాతత్రైవోపవివేశ హ।
ప్రవివేశాశ్రమం కృష్ణా యమాభ్యాం సహ భామినీ ॥ 3-272-59(26356)
భీమసేనార్జునౌ చాపి శ్రుత్వా క్రోశగతం రిపుం।
స్వయమశ్వాంస్తుదంతౌ తౌ జవేనైవాభ్యధావతాం ॥ 3-272-60(26357)
ఇదమత్యద్భుతం చాత్ర చకారాతిరథోఽర్జునః।
క్రోశమాత్రగతానశ్వాన్సైంధవస్య జఘాన యత్ ॥ 3-272-61(26358)
స హి దివ్యాస్త్రసంపన్నః కృచ్ఛ్రకాలేఽప్యసంభ్రమః।
అకరోద్దుష్కరం కర్మ శరైరస్త్రానుమంత్రితైః ॥ 3-272-62(26359)
తతోఽభ్యధావతాం వీరావుభౌ భీమధనంజయౌ।
హతాశ్వం సైంధవం భీతమేకం వ్యాకులచేతసం ॥ 3-272-63(26360)
సైంధవస్తు హతాందృష్ట్వా తథాఽశ్వాన్స్వాన్సుదుఃఖితః।
`రథాత్ప్రస్కంద్య పద్భ్యాం వై పలాయనపరోఽభవత్' ॥ 3-272-64(26361)
దృష్ట్వా రవిక్రమకర్మాణి కుర్వాణం చ ధనంజయం।
పలాయనకృతోత్సాహః ప్రాద్రవద్యేన వై వనం ॥ 3-272-65(26362)
సైంధవం త్వమిసంప్రేక్ష్యపరాక్రాంతం పలాయనే।
అనుయాయ మహాబాహుః ఫల్గునో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 3-272-66(26363)
అనన వీర్యేణ కథం స్త్రియం ప్రార్థయసే బలాత్।
రాజపుత్ర నివర్తస్వ న తే యుక్తం పలాయనం ॥ 3-272-67(26364)
కథం హ్యనుచరాన్హిత్వా శత్రుమధ్యే పలాయసే।
ఇత్యుచ్యమానః పార్థేన సైంధవో న న్యవర్తత ॥ 3-272-68(26365)
తిష్ఠతిష్ఠేతి తం భీమః సహసాఽభ్యద్రవద్బలీ।
మా వధీరితి పార్థస్తం దయావాన్ప్రత్యభాషత ॥ 3-272-69(26366)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ద్రౌపదీహరణపర్వణి ద్విసప్తత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 272 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-272-5 అంతరం అభ్యహారయత్ భీమజయద్రథయోర్మధ్యే ప్రవేశేన వ్యవధానం కృతవాన్। రథవంశేన రథవర్గ్రేణ ॥
3-272-16 క్షేమంకరసుమాలవౌ ఇతి క. పాఠః। క్షేమంకరమహామలౌ ఇతి థ. ధ. పాఠః ॥
3-272-21 సవిషాణం భుజం సదంతం శుండాదండం। మూలే గండప్రదేశే ॥
3-272-26 తలయుక్తేన ముష్టియుక్తేన ॥
3-272-46 అన్విష అన్విచ్ఛ ॥
3-272-51 దుఃశలాం దుర్యోధనభగినీం ॥
3-272-56 అపవిద్ధా ఇతస్తతో విశీర్ణా బస్యః ఋషీణామాసనాని ॥
3-272-65 విక్రమయుక్తాని కర్మాణి ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.